Ä°ngiliz Observer gazetesinde, 7 Ekim’de yayımlanan bir yazıda, küresel ısınmaya karşı geliÅŸtirilen projeler ve baÅŸarı ÅŸansları anlatılıyor. Hepsi teknolojik projeler, doÄŸal yöntemler deÄŸil yani. (Bkz. Dünyayı nasıl tükettik?) Ä°ÅŸte öne çıkan altı proje…
1- Sentetik aÄŸaçlar. Karbondioksit emen aÄŸaçlar dikmek, ekoloji için önemli bir etkinlik haline geldi. Ama ÅŸimdi, bilim adamları baÅŸka bir teknoloji öneriyorlar: Sentetik aÄŸaçlar. Bu aÄŸaçlar büyümüyor, çiçek vermiyor ama karbondioksiti emiyorlar. Columbia Ãœniversitesi’nden Klaus Lackner, bu fikri ilk olarak Bilimin GeliÅŸmesi İçin Amerikan BirliÄŸi (American Associaton of Advencement of Science) yıllık toplantısında verdi. Lackner’in aÄŸaçlarından sadece bir tanesi, yılda 90 bin ton karbondioksit emebiliyor. Bu da 15 bin aracın yaydığı karbondioksite eÅŸit. Bu oranda karbondioksiti ancak binlerce doÄŸal aÄŸaç emebiliyor. Lackner’in projesi, karbonu tutup onu yeraltına gömme üzerine kurulu. Bununla birlikte, karbondioksiti sıvılaÅŸtırıp eski madenlere ve petrol sahalarına gömme projeleri de var. Lacner’in sentetik aÄŸaçları da filtre görevini görecekler. Ancak projeyi eleÅŸtirenler, karbondioksiti elde etmek için çok fazla enerji gerektiÄŸini söylüyorlar. BaÅŸarı ÅŸansı: 4/5. Sentetik aÄŸaçlar yoluyla olmasa da karbon ayrıştırılması, küresel ısınmaya karşı mücadelede önemli rol oynayacaÄŸa benziyor.
2- Sülfür örtüleri. Büyük volkanik patlamalarda yeryüzü soÄŸuyor. ÖrneÄŸin Filipinler’deki Pinatubo Yanardağı, 1991′de patladığında, dünya çapında ısı 0.6 C düştü. Bilim adamları, bunun, volkanın stratosfere püskürttüğü 10 milyon ton sülfür yüzünden olduÄŸunu söylüyor. O zaman, neden kendi Pinatubo’muzu yaratmayalım? Bu, 1995′te ozon tabakasıyla ilgili çalışması yüzünden Nobel ödülü alan Profesör Paul Crutzen’in önerisi. Crutzen, güneÅŸ ışınlarının dünyaya ulaÅŸmasını engelleyecek bir sülfür örtü yaratmak gerektiÄŸini belirtiyor. Bunun için de sülfür dolu yüzlerce roket stratosfere gönderilecek. Yaklaşık bir milyon ton sülfür, dünyayı kurtarmak için yeterli olacak. Ancak bu fikir, bu kadar fazla sülfürün, asit yaÄŸmurlarına yol açacağını ve ozon tabakasına zarar vereceÄŸini iddia eden bilim adamlarını endiÅŸelendiriyor. BaÅŸarı ÅŸansı: 1/5. Asit yaÄŸmurları ve ozon tabakasının uÄŸrayacağı zararlar, küresel ısınma etkilerinden daha fazla olabilir.
3- Bulut kalkanı. Colorado Uluslararası Atmosfer AraÅŸtırmaları Merkezi’nden John Latham ve Edinburgh Ãœniversitesi’nden Stephen Salter, deniz suyundan spreyler kullanarak bulut miktarını yüzde dört artırırlarsa, dünyayı güneÅŸin radyoaktif ışınlarından yeterince koruyabileceklerine inanıyor. Plan, karbondioksit salınımını aza indirecek en ucuz projelerden biri ve bilgisayar simülasyonları sonuç verirse, beÅŸ yıl içinde deneme aÅŸamasına geçilecek. Ancak Latham, bu projenin hava deÄŸiÅŸikliklerine yol açabileceÄŸini söylüyor. BaÅŸarı ÅŸansı: 2/5. BaÅŸarılı olmak için küresel bir uzlaÅŸma gerekiyor.
4- Uzay aynaları. GüneÅŸin yaydığı radyasyon, dünyayı ısıtıyor ve yaÅŸamın devam etmesini saÄŸlıyor. Ancak dünya ısındıkça, bilim adamları dünyaya ulaÅŸan radyasyon miktarını kısıtlamak istiyorlar. Bunun yollarından biri de uzaya dev aynalar yerleÅŸtirmek. Projenin fikir babası, California Lawrence Livermore Ulusal Laboratuvarları’ndan fizikçi Lowell Wood, alüminyum ipliklerle yapılan binlerce metrelik çapı olan ekranları uzaya yerleÅŸtirmek. Bu ekran, güneÅŸ ışınlarını bloke edecek ve radyasyonu filtreleyecek. Bu aynanın maliyeti biraz yüksek. Ancak bir kere yerleÅŸtirildiÄŸinde, çalıştırılması çok kolay ve ucuz olacak. GüneÅŸten gelen radyasyonun yüzde birini kısacak aynalar, yaklaşık 1 milyon kilometrekare yer kaplayacak. Ancak bilim adamları, sonucu belli olmayan bir projeye çok fazla para yatırmayı mantıklı bulmuyorlar. BaÅŸarı ÅŸansı: 1/5, çünkü gerçekten çok pahalı.
5- Deniz ormanları. Planktonlar ve yosunlar okyanusların meraları. Karbondioksiti emiyor, ölüyor, sonra da emdikleri karbondioksitle birlikte deniz dibine iniyorlar. Bu alanların sayısını artırmak, atmosferden daha çok karbondioksit emilimini sağlayacak. Planktonlar oluşturmak için önerilen yol, demir gübreler kullanmak. Az miktar demirin bile okyanusta planktonların büyümesini sağladığı biliniyor. Ancak dünyanın birçok yerinde, denizlerde demir bulunmuyor ya da çok az var. Amerikalı bazı girişimciler, denize tonlarca demir pompalama denemelerine başladılar bile. Ancak bu yolla atmosferdeki karbondioksitin çok az miktarının yok olacağını, buna karşılık yöntemin, ciddi kirlenmelere yol açacağını söyleyenler de var. Başarı şansı: 2/5. Yöntem deneniyor ama deniz yaşamını olumsuz etkileyeceği iddiaları da var.
6- Okyanus pompaları. Ä°ngiltere’nin önemli çevre düşünürlerinden, Bilim Müzesi BaÅŸkanı Chris Rapley ve ‘Gaia’ konseptinin yaratıcısı James Loverlock, deniz yüzeyine soÄŸuk su pompalayacak yatay borular öneriyor. Bu sayede soÄŸuk su, özel bazı yosunlar sayesinde, bazı yaÅŸam formlarıyla etkileÅŸime girerek karbondioksit emilimini saÄŸlayacak. Bu yaÅŸam formları, daha sonra okyanusun dibine çökecek ve karbonu bin yıllığına denizin derinliklerine gömecek. Bazı biyologlar, bu yöntemin deniz yaÅŸamını olumsuz etkileyeceÄŸini söylüyor. BaÅŸarı ÅŸansı: 3/5 Deniz yaÅŸamı üzerindeki etkileri yüzünden gerçekleÅŸmeyebilir.
Kaynak: Milliyet-Bilim ve teknoloji
(1 Oy, Ortalama: 5 out of 5)
Yükleniyor ...
Konuyla İlişkili Diğer Yazılar
Son Yorumlar