Tutumluluk ile cimrilik sürekli karıştırılan iki farklı kavramdır. Philip Brewer tutumlu, eli sıkı, cimri gibi sıfatlarının anlamlarını sorgulamış. Tutumlu olmanın hangi şartlarda hastalıklı bir duruma dönüştüğünü açıklamış. Biraz kısaltarak çevirmeye çalıştım.
Tutumlu ile cimri arasındaki ince çizgi
Ä°nsanların tutumlu davranışlarınızı hastalık olarak deÄŸerlendirmesi için abartmanıza gerek yok. (Son model bir arabanız olduÄŸu halde iÅŸe bisikletle mi gidiyorsunuz?) TutumluluÄŸun hastalığa dönüştüğü bir çizgi var, aslında iki çizgi… Hastalık noktasında kullanılan iki temel sıfat var; eli sıkı ve cimri.
Tutumlu, idareli, ihtiyalı gibi bazı sıfatlar çok fazla harcamamalarından dolayı mutlu olan insanlar için kullanılır. Eli sıkı ve cimri gibi sıfatlar da biraz fazla harcamaktan dolayı mutsuz olan insanlar için kullanılır. Bu sıfatlar, normal davranış ile hastalıklı davranış arasındaki çizgiyi belirginleştirmede kullanılabilir.
Sizi mutlu ediyor mu?
“Cimri” kolay olanı. Cimri kelimesinin etimolojik kökeni Farsça’dır ve “soysuz, sefil, dilenci” anlamına gelmektedir. (1) Cimri insanlar genellikle zenginliklerine raÄŸmen mutsuzdurlar. Cimriler parayı “istiflemeyi” seçmiÅŸ anormal insanlardır. Cimrilik aslında anokresi (Bkz. anorexia nervosa ) ile iliÅŸkili bir tür hastalıktır. Cimri para harcamayı reddeder çünkü hayatının kontrolü dışına çıkacağını düşünür fakat bu hayatını kontrol altına almak için beyhude bir çabadır.
Hastalıklı olma durumu doğası gereği mutluluk getirmez. Bu noktada sorulması gereken soru şudur: Tutumlu davranışlarda bulunmak sizi mutlu ediyor mu? Bu şekilde yaşamak sizi mutlu ediyorsa siz normal tutumlu bir insansınız demektir ve diğerlerinin ne düşündükleri çok da önemli değildir. Örneğin ulaşım için bisiklet kullanmak veya yürümek beni çok mutlu eder. Karım kazak, atkı, bere vb. şeyler örmeye bayılır. Buna benzer davranışların çoğu tutumluluk anlamına gelir fakat biz bunları sadece bu amaçla yapmayız. Aynı zamanda mutlu olmak için yaparız.
Diğer taraftan bazı tutumlu davranışlar vardır uygularsınız fakat uygulamaktan veya sonuçlarından nefret edersiniz. Örneğin sırf ucuz diye kalitesiz bir ayakkabı alırsınız ve ayakkabı yüzünden ayağınız sürekli rahatsızlık verir. Belki katı bir sabunu sırf anneniz öyle öğütlediği için kağıt gibi kalana kadar kullanıyor olabilirsiniz. Buna benzer davranışlar tutumluluk örnekleridir fakat eğer sizi mutsuz ediyorsa ve hala yapmaya devam ediyorsanız hasta tutumlu sınıfına yavaş yavaş giriyorsunuz demektir.
DiÄŸerleri sizin tutumlu davranışlarınızın hastalıklı olduÄŸunu düşünebilir. Fakat hastalığın testi normal insanların davranışlarıyla kıyaslanarak yapılamaz. Hastalığın testi davranışlarınızın sahip olmak istediÄŸiniz yaÅŸam tarzını ne kadar desteklediÄŸine bakılarak yapılabilir. ArkadaÅŸlarınızın ÅŸu tür sözlerine karşı ihtiyatlı olun: “Neden X’i yapmaya hala devam ediyorsun?”, “Ä°yi para kazanıyorsun, Y’yi karşılayabilirsin”. EÄŸer X’i yapmak sizi mutlu ediyorsa yapmaya devam edin.
Kendiniz için mi karar veriyorsunuz?
“Eli sıkı” daha zor. Eli sıkı sıfatı daha çok birinin harcama kararları baÅŸkasını etkiliyorsa kullanılır. Bir patron zam konusunda eli sıkı olabilir, bir baba harçlık konusunda eli sıkı olabilir veya bir aşçı yahni yaparken et konusunda eli sıkı davranabilir.
Ucuz tuvalet kağıdı almak uygun bir davranış olabilir fakat ev halkının ne kadar kağıt kullanığını takip etmek ve onlara kullanım miktarlarından dolayı bağırıp çağırmak hastalıklı bir davranıştır.
Eğer kendiniz için bir seçim yapıyorsanız, tutumluluğu istediğiniz kadar abartıp cimriliğe erişebilirsiniz. Fakat başkaları için karar alıyorsanız onların da görüşlerine saygılı olmalısınız. Tabii ki bazı harcamalarda eşinizle, çocuklarınızla, çalışanlarınızla, veya arkadaşlarınızla aynı fikirde olmayabilirsiniz. Bu sizi eli sıkı veya cimri yapmaz. Eğer anlaşmazlıkları iletişim, tartışma ve uzlaşma ile çözmeye çalışmıyorsanız problem var demektir.
DoÄŸru soru
Doğru soru şu; Sizi ne mutlu ediyor? Eğer mutlu kalmak istiyorsanız, eşinize ve çocuklarınıza onları neyin mutlu ettiğini sormalısınız. Ve arkadaşlarınızın, komşularınızın, iş arkadaşlarınızın ve hatta yoldan geçen bir yabancının düşüncelerine en azından bir dakikanızı ayırmalısınız. Fakat bunu, diğerleri yaşam tarzınızın aşırı tutumlu olduğunu düşündüğü için yapmayın. İnsanların fikirleri davranışlarını etkiler, ve davranışları da sizi etkiliyorsa bunu yapın.
Sizi ve ailenizi mutlu eden yaşam tarzı seçimleri asla hastalıklı veya delice değildir. Bu durumda diğerlerinin yaşam tarzları çok da önemli değildir.
Çeviri notu:
-
Yazının İngilizce aslında İngilizce kelimelerin etimolojik anlamı açıklanmıştır. Ben de çeviriyi ancak bu şekilde yapabildim. Kaynak: Nişanyan Etimolojik Sözlük.
-
TDK Sözlükte,
Cimri: Elindeki parayı harcamaya kıyamayan, bitli, eli sıkı, ekti, hasis, kısmık, kibritçi, mıhsıçtı, nekes, pinti, sıkı, varyemez.
Tutumlu: Aşırı harcamalardan kaçınan, idareli, muktesit.
(2 Oy, Ortalama: 4.5 out of 5)
Yükleniyor ...
Konuyla İlişkili Diğer Yazılar
AÄŸustos 23rd, 2008 at 15:35
Guzel bir yaziymis. Genelde blogunuzu iyi takip ettigimi dusunuyorsum ama her nasilsa bu yaziyi kacirmisim. Elinize saglik.